Lokale besturen, politie, GAS-vaststellers, toezichthouders en vrijwilligers werken samen om overtredingen te voorkomen, sociale controle te verhogen en positief gedrag te stimuleren. Dit gebeurt door te benadrukken dat er verschillende vormen van controle bestaan, dat er een pakkans is en dat er boetes staan op overtredingen.
Er bestaat soms verwarring over het verschil tussen zwerfvuil en sluikstorten, hoewel het resultaat – afval op de grond – hetzelfde is. Het verschil zit in het uitgangspunt.
Zwerfvuil is klein afval dat buitenshuis wordt achtergelaten op een ongeschikte plaats, bewust of onbewust. Voorbeelden hiervan zijn sigarettenpeuken, kauwgom, etensresten, verpakkingen, tickets, blikjes, flesjes, paraplu's en zakdoekjes.
Sluikstorters ontwijken bewust de inzameling van huisvuil of bedrijfsafval. Ze laten afval achter op verboden plaatsen, op ongeoorloofde tijdstippen en/of in verkeerde bakken of containers. Denk hierbij aan zakjes huishoudelijk afval in straatvuilnisbakken, dumpingen op anonieme locaties, of het achterlaten van afval bij glasbollen en textielcontainers.
De strijd tegen zwerfvuil is belangrijk om verschillende redenen. Afval breekt zeer traag of nooit af, waardoor het blijft liggen tenzij gemeentediensten of zwerfvuilmeters/-peters het opruimen. Dit kan weken tot jaren duren. Zwerfvuil vormt een bedreiging voor mens en dier, kan leiden tot verwondingen, ziekte en overlijden, en vervuilt bodem en water met microplastics die in onze voedselketen terechtkomen. Bovendien is zwerfvuil een grote ergernis die een omgeving onaangenaam en onveilig maakt, en het opruimen ervan kost de gemeente veel geld.
Indien iemand zijn afval achterlaat, is de beste aanpak om de vervuiler rechtstreeks aan te spreken op zijn gedrag. De website Mooimakers biedt hierbij aanspreektips. Als men zich niet veilig voelt om de vervuiler aan te spreken, kan het afval ook zelf in de vuilnisbak gedeponeerd worden. De boodschap is duidelijk: iedereen houdt van een propere buurt.
