Ter Heide, een instelling die zich inzet voor kinderen en jongeren, biedt een onderwijsaanbod dat volledig is afgestemd op de individuele behoeften en capaciteiten van haar bewoners. Dit onderwijs kan plaatsvinden in klaslokalen op de campus, in de leefgroep, of in uitzonderlijke gevallen op scholen buiten Ter Heide.
Op 20 november, Kinderrechtendag, wordt stilgestaan bij de verjaardag van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Dit verdrag, in 1989 door de Verenigde Naties gesloten, garandeert elk kind het recht op veiligheid, gezondheid en onderwijs. Onderwijs wordt gezien als een middel om de persoonlijkheid, talenten en mogelijkheden van kinderen te helpen ontplooien.
Goedele Degraeuwe, zorgcoördinator en onderwijsambassadeur bij Ter Heide, en Tine Menten, leerkracht bij BuSO De Wissel, delen hun inzichten over het onderwijs voor de bewoners. Beiden benadrukken dat onderwijs een recht is, geen gunst.
Vroeger kregen kinderen met een zware beperking vaak een vrijstelling van leerplicht. Dankzij maatschappelijke veranderingen en de inzet van ouders is dit nu grotendeels verleden tijd. De leerplicht loopt van vijf tot achttien jaar, en voor bewoners van Ter Heide kan het onderwijsaanbod doorlopen tot 21 jaar. Ter Heide hanteert al langer het principe van onderwijs op maat.
Vaak valt onderwijs als eerste weg wanneer een kind het moeilijk heeft. Ter Heide kiest er echter voor om eerst in te zetten op welbevinden. Een jongen die vorig jaar introk, kreeg eerst enkele maanden geen onderwijsaanbod om tot rust te komen, waarna hij zelf aangaf weer les te willen volgen.
Leren omvat meer dan lezen, schrijven en rekenen. Het gaat ook om leren communiceren, een boterham leren eten, of omgaan met prikkels. Een jongen die motorisch en cognitief beperkt was, leerde via aanrakingen en geluidjes aan te geven wat hij wilde, wat een fundamentele vorm van mens-zijn en invloed uitoefenen op het eigen leven is.
Het onderwijs aanbod varieert: de wijkschool BuSO De Wissel en BuBaO De Berk hebben klaslokalen op de campus. Onderwijs kan ook aan huis gegeven worden, maximaal vier uur per week, soms gecombineerd met lessen op school. Voor leerlingen van het Ven en de Meers is er permanent onderwijs aan huis (POAH). Uitzonderlijk kan onderwijs ook buiten Ter Heide plaatsvinden.
Het aantal lesuren varieert sterk per bewoner, van twee tot vijftien uur per week. De aanpak is steeds op maat, of het nu één op één, in een groepje, of in combinatie met uitstappen is. School en Ter Heide stemmen het aanbod voortdurend op elkaar af.
Er is een sterk partnerschap tussen Ter Heide en de scholen. Zorgcoördinatoren sluiten aan bij klassenraden en er zijn samenwerkingsovereenkomsten. Expertise wordt uitgewisseld, bijvoorbeeld over veiligheidstechnieken en communicatietraining. Continuïteit is cruciaal; dezelfde leerkracht blijft zoveel mogelijk dezelfde leerlingen volgen om vertrouwensbanden op te bouwen.
Tine Menten, leerkracht bij BuSO De Wissel, beschrijft haar dag die start met een teamoverleg, gevolgd door het ophalen van leerlingen uit de leefgroep. Lessen duren vijftig minuten en omvatten activiteiten zoals koken, knutselen en communicatietraining. Welbevinden staat voorop; het lesrooster wordt aangepast indien nodig.
Een geslaagde les wordt zelden gedefinieerd door een bereikt doel, maar eerder door het genot van de leerling. Het verschil tussen klas en leefgroep is dat in de klas meer tijd is voor individuele aandacht, zoals het leren schrijven van de eigen naam of het nazeggen van woorden.
Op 21-jarige leeftijd stopt het onderwijs definitief, vaak wanneer bewoners een persoonsvolgend budget krijgen. Dit moment wordt zorgvuldig begeleid, met proclamatie, cadeaus en diploma's als afronding van een levensfase.
Onderwijs op maat geeft bewoners een plek en waarde. Goedele Degraeuwe benadrukt dat elk kind recht heeft op onderwijs en kan leren, op eigen tempo en zonder te grote verwachtingen. Ze hoopt op een onderwijssysteem dat gemakkelijker op maat kan maken.
Leerkrachten die hier lesgeven, hebben 'dat tikkeltje extra' nodig: ze moeten zorgen voor maximale ontwikkeling van het kind, waarbij alles wat lukt, grote winst is. Tine voegt toe dat geduld en oog voor de kleine dingen essentieel zijn, zoals een glimlach van een kind.
Ter Heide bedankt de leerkrachten die de bewoners helpen groeien. Voor wie geïnteresseerd is in een job of stage bij Ter Heide, worden vacatures en stageplaatsen aangemoedigd om de organisatie van binnenuit te leren kennen.




