Winterslaap onthult aanwijzingen voor Alzheimer bij hamsters

Onderzoekers van VIB en KU Leuven ontdekken verbanden tussen winterslaapmechanismen en hersenveranderingen die lijken op die bij Alzheimer.

Generieke afbeelding van een hamsterhersensnede met subtiele veranderingen in celstructuur, laboratoriumapparatuur op de achtergrond.
AI

Generieke afbeelding van een hamsterhersensnede met subtiele veranderingen in celstructuur, laboratoriumapparatuur op de achtergrond.

Onderzoekers van VIB en KU Leuven hebben ontdekt dat winterslaap veranderingen in hersencellen van hamsters triggert die deels lijken op die bij Alzheimer. De bevindingen bieden nieuwe perspectieven voor therapieontwikkeling.

Leuven, 12 november 2026 – Wetenschappers van het VIB en de KU Leuven hebben aanwijzingen gevonden voor de ziekte van Alzheimer in de hersenen van goudhamsters tijdens hun winterslaap. Ze identificeerden veranderingen in genexpressie die lijken op die geassocieerd worden met de accumulatie van amyloïde plaques, een kenmerk van Alzheimer.
De studie, gepubliceerd in Science Advances, suggereert dat sommige vroege cellulaire veranderingen die bij Alzheimer optreden, ook deel kunnen uitmaken van een natuurlijke adaptieve reactie. Dit opent nieuwe wegen om de ziekte te bestuderen met het oog op therapieontwikkeling. De ziekte van Alzheimer treft wereldwijd miljoenen mensen en wordt gekenmerkt door de opbouw van amyloïde- plaques en verwarde tau-eiwitten in de hersenen.
Eerder onderzoek toonde al aan dat natuurlijke processen zoals winterslaap en slaap omkeerbare veranderingen in tau kunnen veroorzaken. De onderzoekers onderzochten welke biologische processen in de hersenen van hibernating hamsters plaatsvinden en welke aanwijzingen ze konden bieden voor Alzheimer. "Voor het eerst hebben we in kaart gebracht hoe genactiviteit verandert in verschillende hersenceltypen tijdens de winterslaapcyclus," zegt prof. Patrik Verstreken (VIB-KU Leuven Center for Neuroscience). "De verbindingen tussen hersencellen ondergaan structurele veranderingen naast verhoogde fosforylering van tau, een eiwit dat ook betrokken is bij Alzheimer."
De onderzoekers analyseerden genexpressie in de hippocampus van goudhamsters in verschillende stadia van winterslaap en vergeleken dit met gegevens van mensen met Alzheimer. Een verrassende ontdekking was dat de grootste veranderingen optraden in de microglia, de immuuncellen van de hersenen. Deze cellen activeerden ontstekingspaden die lijken op die bij Alzheimer, wat suggereert dat sommige reacties die we met ziekte associëren, ook deel kunnen uitmaken van een normale fysiologische reactie die de hersenen kan helpen beschermen.
Dr. Pablo Largo-Barrientos, co-eerste auteur van de studie, voegt toe: "Omdat het Tau-eiwit vergelijkbare veranderingen ondergaat bij zowel Alzheimer als winterslaap, wilden we nagaan of dezelfde processen aan het werk konden zijn. Verrassend genoeg, hoewel Tau voornamelijk in neuronen wordt aangetroffen, traden de grootste veranderingen tijdens de winterslaap op in microglia. Hun reactie leek sterk op de ontstekingsreactie die eerder is waargenomen in de hersenen van mensen met Alzheimer."
De studie levert ook een waardevolle dataset op voor andere onderzoekers die de cellulaire veranderingen tijdens winterslaap in de hersenen willen bestuderen. Het team wil nu de functie van deze veranderingen begrijpen en hun relevantie voor neurodegeneratieve ziekten onderzoeken. "De volgende stap is om te identificeren welke van deze paden en cellulaire veranderingen het belangrijkst zijn, ze experimenteel te reproduceren en te onderzoeken hoe ze zich verhouden tot wat er gebeurt in de zieke hersenen," besluit Verstreken.
Informatie opgesteld op basis van de officiële bron: VIB — Vlaams Instituut voor Biotechnologie (persruimte) (12/11/2026)