De Universiteit Gent (UGent) dient, samen met de andere Vlaamse universiteiten, een formele klacht in bij de Europese Ombudsman. De klacht, ingediend via de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR), richt zich op het gebrek aan duidelijkheid van de Europese Commissie inzake de integratie van mensenrechten en andere internationaalrechtelijke verplichtingen bij de deelname aan Europese onderzoeksprojecten, specifiek in relatie tot Israël. Ondertussen blijft de UGent actief werken aan de stopzetting van lopende samenwerkingen met Israëlische instellingen die niet stroken met haar mensenrechtenbeleid.
De Vlaamse universiteiten willen via deze gezamenlijke klacht antwoorden op drie kernvragen: hoe de Europese Commissie haar internationaalrechtelijke verplichtingen invult, welk beoordelingskader wordt gehanteerd voor de deelname van (Israëlische) entiteiten in Horizon Europe-projecten, en wanneer financiële sancties kunnen worden opgelegd aan een universiteit die uit een project stapt.
“"De klacht moet meer duidelijkheid geven aan elke universiteit of organisatie die aan een Horizon Europe-project deelneemt en haar mensenrechtenbeleid consequent wil toepassen. Vandaag ontbreekt een voldoende duidelijk Europees kader voor universiteiten die mensenrechtenoverwegingen willen laten doorwegen in hun internationale onderzoekssamenwerkingen."
Naast de klacht zet de UGent haar inspanningen voort om zich terug te trekken uit onderzoeksprojecten met Israëlische partners die niet verenigbaar zijn met haar mensenrechtenbeleid. Na de succesvolle uitstap uit het Europese onderzoeksproject OSTEONET, startte de UGent procedures voor vijf bijkomende projecten. Voor vier hiervan blijkt een terugtrekking haalbaar na overleg met de betrokken consortia en de Europese Commissie. De universiteit stelt echter vast dat niet alle partners bereid zijn mee te werken aan een uitstap.
Voor één project, WheatWatcher, is een terugtrekking wetenschappelijk niet haalbaar. Dit project ontwikkelt een digitaal systeem voor bodem- en plantgezondheid met sensoren en machine learning, waarbij de UGent een essentiële rol speelt met unieke expertise die niet door andere partners kan worden overgenomen. De universiteit blijft echter de nodige stappen zetten om haar mensenrechtenbeleid uit te voeren.
De eerdere uitstap uit OSTEONET toonde aan dat het mogelijk is samenwerkingen binnen Horizon Europe op basis van mensenrechten te beëindigen. Met de nieuwe uitstapprocedures en de klacht bij de Europese Ombudsman wil de UGent een structurele verandering teweegbrengen en haar mensenrechtenbeleid omzetten in concrete acties.
