De geschiedenis van de Abdij van Zoetendale, ook bekend als Dulcis Vallis of “Zoete Vallei”, begon in 1215. Gesticht op de grens van het huidige Maldegem, Middelburg en Moerkerke, groeide de abdij uit tot een invloedrijke instelling met uitgestrekte bezittingen. De gemeenschap sloot zich aan bij de orde van Arrouaise, die de nadruk legde op eenvoud, gebed, arbeid en discipline.
De strategische ligging in de Zwinstreek, een gebied van woeste gronden en moerassen, speelde een cruciale rol. De abdij droeg bij aan de ontginning van het land, de inpoldering van de kustvlakte en het beheer van pachthoeven. De kanunniken waren nauw verbonden met de Heren van Maldegem, een adellijke familie die de streek bestuurde vanuit het kasteel van Reesinghe. Tegen de veertiende eeuw kende de abdij haar grootste bloei, met honderden hectaren vruchtbare grond.
Vanaf de zestiende eeuw brachten de godsdienstoorlogen grote onrust. De abdij werd in 1578 en 1579 zwaar getroffen door de Watergeuzen en bosgeuzen, wat leidde tot vernieling en de vlucht van de kanunniken. Abt Joris Wittebroot probeerde vanuit Brugge de belangen van de abdij te verdedigen, maar herstelkansen werden kleiner.
Op 23 juni 1584 besliste paus Gregorius XIII de abdij officieel op te heffen, een beslissing die later dat jaar werd bekrachtigd door koning Filips II van Spanje. De bezittingen gingen over naar het Jezuïetencollege van Brugge. De kanunniken kregen een levenslange vergoeding, maar de kloostergemeenschap hield op te bestaan.
Het verhaal kreeg een raadselachtig slot op 4 oktober 1584, toen vissers het lichaam van abt Joris Wittebroot vonden in de Damse Vaart. De omstandigheden van zijn dood – of het nu een ongeluk, zelfdoding of iets anders was – zijn nooit opgehelderd. Wittebroot, de vijfentwintigste en laatste abt, werd begraven in de abdijkerk van Eekhoutte in Brugge.
Met zijn dood verdween het laatste hoofdstuk van een abdij die bijna drieënhalve eeuw het religieuze en economische leven van de streek had gevormd. Vandaag resteren slechts sporen in het landschap en de herinnering aan deze opmerkelijke episode uit de geschiedenis van Maldegem.
